Phải Làm Gì Khi Công Ty Nợ Lương Hoặc Chậm Đóng Bảo Hiểm 2026?
Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn dẫn đến việc nợ lương hoặc chậm đóng các khoản bảo hiểm bắt buộc. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập hàng ngày mà còn trực tiếp đe dọa đến quyền lợi dài hạn như khám chữa bệnh BHYT, chế độ thai sản, thất nghiệp và lương hưu của bạn.
Đừng ngồi yên chờ đợi, hãy chủ động nắm bắt các quy định mới nhất dưới đây để đòi lại công bằng cho mình.
 |
| Phải Làm Gì Khi Công Ty Nợ Lương Hoặc Chậm Đóng Bảo Hiểm 2026? |
1. Cách nhận biết doanh nghiệp đang vi phạm
Năm 2026, công nghệ số giúp việc giám sát trở nên dễ dàng hơn. Bạn không cần phải chờ đến khi ốm đau mới biết mình bị nợ bảo hiểm.
1.1. Theo dõi qua ứng dụng VssID
Hãy cài đặt và kiểm tra ứng dụng VssID (BHXH số) hàng tháng. Nếu thấy quá trình đóng BHXH bị dừng hoặc nợ tiền, đó là dấu hiệu cảnh báo đỏ.
1.2. Quy định mới về "Trốn đóng" và "Chậm đóng"
- Chậm đóng: Chưa đóng hoặc đóng chưa đủ tiền sau ngày quy định.
- Trốn đóng: Nếu sau 60 ngày kể từ ngày hết hạn đóng mà doanh nghiệp vẫn không khắc phục, hành vi này sẽ bị chuyển sang tội "trốn đóng" với các chế tài xử phạt cực nặng (phạt lãi 0,03%/ngày và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự).
2. Quy trình 4 bước đòi lại quyền lợi lương và bảo hiểm
Bạn cần thực hiện theo trình tự từ "mềm mỏng" đến "cứng rắn" để đạt hiệu quả cao nhất mà không làm hỏng các mối quan hệ nếu vẫn muốn gắn bó.
Bước 1: Đối thoại và khiếu nại trực tiếp
Gửi văn bản yêu cầu Ban Giám đốc công ty giải trình và đưa ra lộ trình thanh toán cụ thể. Việc có bằng chứng văn bản là cực kỳ quan trọng nếu sau này phải ra tòa.
Bước 2: Khiếu nại lên Phòng Lao động - TB&XH hoặc Công đoàn
Nếu đối thoại không thành công, hãy gửi đơn khiếu nại đến Chánh thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi công ty đặt trụ sở. Đây là cơ quan có thẩm quyền đôn đốc và xử phạt hành chính doanh nghiệp.
Bước 3: Hòa giải viên lao động
Bạn có thể yêu cầu Hòa giải viên lao động hỗ trợ. Đây là thủ tục nhanh chóng, tiết kiệm và thường giúp giải quyết vấn đề mà không cần đến tòa án.
Bước 4: Khởi kiện ra Tòa án
Nếu các bước trên thất bại, hãy nộp đơn khởi kiện lên Tòa án nhân dân cấp huyện. Năm 2026, các thủ tục tố tụng lao động được ưu tiên rút ngắn thời gian để bảo vệ người lao động yếu thế.
3. Ví dụ thực tế: Cú "lội ngược dòng" của nhóm nhân sự công ty X
Bối cảnh: Công ty X nợ bảo hiểm của 20 nhân viên trong 10 tháng và nợ 2 tháng lương. Nhân viên đi khám bệnh mới phát hiện thẻ BHYT đã bị khóa.
Cách họ đã làm:
- Lập nhóm: 20 người cùng ký tên vào một lá đơn yêu cầu tập thể gửi Giám đốc.
- Gửi bằng chứng: Họ chụp lại màn hình VssID nợ đóng và sao kê ngân hàng chưa nhận lương.
- Can thiệp từ cơ quan chức năng: Khi công ty hứa lèo, họ gửi đơn lên cơ quan BHXH quận. Cơ quan BHXH đã cử đoàn kiểm tra xuống làm việc ngay lập tức.
Kết quả: Sợ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo luật mới (do nợ quá 6 tháng và số tiền lớn), công ty X đã buộc phải vay vốn để đóng bù bảo hiểm và trả 50% lương nợ trong tuần đầu tiên, phần còn lại trả dần trong 2 tháng sau.
4. Quan điểm cá nhân: Hãy là người lao động "tỉnh táo"
Dưới góc nhìn chuyên gia, tôi có lời khuyên chân thành dành cho bạn:
- Sức khỏe là ưu tiên: Nếu công ty nợ bảo hiểm, thẻ BHYT của bạn sẽ bị khóa sau 30 ngày. Đừng đợi đến khi đau ốm mới tá hỏa, hãy kiểm tra VssID ít nhất 1 lần/tháng.
- Thời điểm "rút lui": Nếu công ty nợ lương quá 2 tháng và không có lộ trình rõ ràng, hãy cân nhắc tìm bến đỗ mới. Đừng để mình rơi vào bẫy "chi phí chìm", càng đợi càng mất trắng sức lao động.
- Quyền lợi chốt sổ: Kể cả khi công ty đang nợ tiền BHXH, bạn vẫn có quyền yêu cầu cơ quan BHXH chốt sổ cho thời gian đã đóng thực tế để bạn có thể chuyển sang công ty mới hoặc làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp cho phần đã đóng.
Bảng chế tài đối với doanh nghiệp vi phạm 2026
| Hành vi | Chế tài xử lý |
|---|---|
| Chậm đóng BHXH | Phạt lãi 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng. |
| Trốn đóng BHXH | Phạt hành chính đến 75 triệu đồng hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. |
| Nợ lương | Phạt tiền và buộc trả thêm tiền lãi theo mức lãi suất ngân hàng. |
| BHYT bị khóa | Doanh nghiệp phải hoàn trả toàn bộ chi phí khám chữa bệnh cho người lao động. |
5. Các câu hỏi thường gặp (FAQ)
Công ty nợ bảo hiểm, tôi có được hưởng thai sản không?
Nếu tổng thời gian thực đóng của bạn đã đủ 6 tháng trong vòng 12 tháng trước sinh, bạn vẫn được hưởng. Tuy nhiên, nếu công ty chưa đóng đủ cho những tháng cuối, bạn sẽ gặp khó khăn khi làm hồ sơ. Bạn cần yêu cầu công ty đóng bù riêng cho mình để cơ quan BHXH giải quyết trước.
Tôi có được tự ý nghỉ việc ngay nếu bị nợ lương không?
Theo Bộ luật Lao động 2019, bạn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không cần báo trước nếu không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng hạn.
Thẻ BHYT bị khóa do công ty nợ tiền, tôi phải đi khám bằng cách nào?
Bạn sẽ phải tự chi trả chi phí khám chữa bệnh. Sau đó, hãy giữ lại toàn bộ hóa đơn và yêu cầu công ty phải thanh toán lại số tiền này cho bạn theo quy định của pháp luật.
Tuấn Nguyễn
