Những Điều Cần Lưu Ý Trước Khi Ký Hợp Đồng Lao Động Chính Thức: Đừng Để "Bút Sa Gà Chết"

Trong bối cảnh Luật Lao động có nhiều thay đổi cập nhật cho giai đoạn 2025-2026, việc nắm rõ quyền lợi cá nhân là vô cùng cấp thiết. Hợp đồng lao động là văn bản pháp lý quan trọng nhất ràng buộc quyền và nghĩa vụ giữa bạn và doanh nghiệp. Tuy nhiên, không ít ứng viên vì thiếu kinh nghiệm đã bỏ qua những "dòng chữ nhỏ" mang tính rủi ro cao.

Những Điều Cần Lưu Ý Trước Khi Ký Hợp Đồng Lao Động Chính Thức: Đừng Để "Bút Sa Gà Chết"

1. Kiểm tra các thông tin cơ bản nhưng dễ nhầm lẫn

Trước khi đi sâu vào các con số, hãy đảm bảo các thông tin định danh là chính xác tuyệt đối.

1.1. Thông tin về pháp nhân và người đại diện

Hãy chắc chắn rằng công ty ký hợp đồng với bạn đúng là pháp nhân đã phỏng vấn bạn. Đôi khi, một tập đoàn có nhiều công ty con và việc ký sai pháp nhân có thể ảnh hưởng đến thâm niên hoặc chế độ bảo hiểm sau này.

1.2. Vị trí công việc và phạm vi nhiệm vụ

Đừng chấp nhận những mô tả công việc chung chung như "Làm theo sự phân công của cấp trên". Hãy yêu cầu ghi rõ chức danh và những nhiệm vụ chính để tránh tình trạng bạn bị "điều chuyển" làm những việc hoàn toàn khác chuyên môn sau này.

2. "Soi" kỹ các điều khoản về tài chính và phúc lợi

Đây là phần quan trọng nhất, nơi các xung đột thường xuyên xảy ra nhất.

2.1. Lương Gross vs Lương Net và mức đóng bảo hiểm

Hãy làm rõ mức lương ghi trong hợp đồng là lương Gross (trước thuế) hay lương Net (thực nhận).

• Lưu ý đặc biệt: Nhiều công ty ghi mức lương đóng bảo hiểm chỉ bằng mức lương tối thiểu vùng thay vì lương thực tế. điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiền thai sản, ốm đau và BHXH 1 lần của bạn.

2.2. Thời hạn thanh toán lương và các loại phụ cấp

Hợp đồng cần ghi rõ:

• Ngày chi trả lương hàng tháng.
• Các khoản phụ cấp (ăn trưa, xăng xe, điện thoại) có được tính vào thu nhập chịu thuế hay không.
• Cơ chế tính lương tăng ca (Overtime) theo đúng quy định pháp luật.

2.3. Thời gian làm việc và nghỉ ngơi

Số giờ làm việc mỗi tuần là bao nhiêu? Có phải làm sáng Thứ 7 không? Số ngày nghỉ phép năm là 12 ngày (mức tối thiểu) hay nhiều hơn?

Checklist các con số cần kiểm tra

• [ ] Mức lương chính xác và đơn vị tiền tệ.
• [ ] Tỷ lệ đóng BHXH, BHYT, BHTN của người lao động và người sử dụng lao động.
• [ ] Mức thưởng (tháng 13, thưởng KPI) - nên có văn bản cam kết thay vì thỏa thuận miệng.

3. Ví dụ thực tế: Bài học từ điều khoản "Bồi thường đào tạo"

Bối cảnh: Anh Minh ký hợp đồng với một công ty công nghệ. Trong hợp đồng có một điều khoản ghi rằng: "Nếu nhân viên nghỉ việc trước 2 năm sẽ phải bồi thường 100 triệu đồng chi phí đào tạo và bảo mật công nghệ". Vì quá nôn nóng có việc làm, anh Minh đã ký ngay.

Hậu quả: Sau 1 năm, anh Minh nhận được cơ hội tốt hơn nhưng công ty cũ yêu cầu bồi thường 100 triệu đồng theo đúng hợp đồng. Tuy nhiên, thực tế trong 1 năm đó, công ty không hề tổ chức khóa đào tạo chuyên sâu nào có hóa đơn chứng từ hợp lệ.

Phân tích chuyên gia: Theo Luật Lao động, chi phí đào tạo chỉ được yêu cầu bồi thường nếu có Hợp đồng đào tạo riêng biệt với các hóa đơn, chứng từ cụ thể. Việc ghi một con số "án chừng" trong HĐLĐ thường là trái quy định. Tuy nhiên, anh Minh vẫn phải mất rất nhiều thời gian và công sức để tranh tụng pháp lý mới có thể rời đi mà không mất tiền.

Bài học: Hãy yêu cầu làm rõ hoặc loại bỏ các điều khoản bồi thường vô lý nếu công ty không thực sự đầu tư đào tạo bằng văn bản chứng từ.

4. Quan điểm cá nhân: Đàm phán hợp đồng là quyền, không phải sự ban ơn

Dưới góc nhìn của một chuyên gia nhân sự, tôi nhận thấy nhiều ứng viên sợ rằng việc hỏi quá kỹ về hợp đồng sẽ khiến nhà tuyển dụng "mất cảm tình". Thực tế hoàn toàn ngược lại:

• Thể hiện sự chuyên nghiệp: Một nhân sự biết bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình thường là người làm việc có trách nhiệm và kỹ lưỡng.
• Sự minh bạch tạo nên sự gắn bó: Những gì mập mờ ở bước ký kết sẽ là mầm mống cho sự bất mãn sau 6 tháng làm việc. Một công ty tốt sẽ không ngại giải thích rõ từng dòng chữ trong hợp đồng cho bạn.
• Bút sa gà chết: Pháp luật bảo vệ người lao động, nhưng pháp luật cũng tôn trọng sự tự nguyện thỏa thuận giữa hai bên. Đừng mong chờ sếp sẽ "linh động" cho những gì bạn đã ký đồng ý trên giấy trắng mực đen.

5. Các câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tôi có thể mang hợp đồng về nhà đọc trước khi ký không?

Hoàn toàn được. Bạn nên yêu cầu bộ phận nhân sự gửi bản mềm hoặc cho phép mang bản cứng về nghiên cứu trong 1-2 ngày. Nếu công ty hối thúc bạn ký ngay tại chỗ mà không cho đọc kỹ, đó là một "dấu hiệu đỏ" (red flag) cần cảnh giác.

Các thỏa thuận miệng khi phỏng vấn có giá trị pháp lý không?

Không. Mọi lời hứa về việc tăng lương sau 6 tháng, tiền thưởng cuối năm hay đi du lịch nước ngoài sẽ vô nghĩa nếu không được ghi vào HĐLĐ hoặc các phụ lục kèm theo.

Hợp đồng lao động điện tử có an toàn không?

Năm 2026, HĐLĐ điện tử đã trở nên phổ biến và có giá trị pháp lý tương đương hợp đồng giấy. Tuy nhiên, hãy đảm bảo hệ thống ký số của công ty là uy tín và bạn có thể tải về bản sao lưu trữ bất cứ lúc nào.